[1] List Jana Pawła II, 25 marca 2001 r., nr 2.

[2] „Mater mitis, sed viri nescia”. Antyfona znana jest w Zakonie co najmniej od końca XIV wieku.

[3] Św. Teresa z Avila wybiera Maryję, aby była jej Matką, kiedy to w wieku 12 lat straciła swoją matkę naturalną: „Rozumiejąc wielkość straty, poszłam w utrapieniu swoim przed obraz Matki Boskiej i rzewnie płacząc błagałam Ją, aby mi była matką. Prośba ta, choć z dziecinną prostotą uczyniona, nie była, zdaje mi się, daremną; bo ile razy w jakiej bądź potrzebie poleciłam siebie tej Pannie Wszechwładnej, zawsze w sposób widoczny doznałam Jej pomocy. Aż w końcu nawróciła mnie do siebie.” (Księga życia 1, 7). Czcigodny Michał od św. Augustyna napisał: „ten, kto kocha Maryję poprzez nieustanne ćwiczenie, nabiera zwyczaju lub praktyki posiadania Jej jako kochającą Matkę obecną w umyśle, przez co w rezultacie wszystkie uczucia i myśli mają swoje zwieńczenie w Niej i w Bogu.(De vita mariaeformi et mariana in Maria et propter Mariam, rozdz. 2).

[4] Derniers entretiens 21.8.3.

[5] List Jana Pawła II, 25 marca 2001 r., nr 3.

[6] Reguła 2.

[7] Acta Apostolicae Sedis 67(1975) 338.

[8] Mszał Rzymski, Prefacja na Niepokalane Poczęcie.

[9]List Przeora Generalnego Pierre’a de Millau do króla Anglii Edwarda Igo. Zob. A. Starring, ed., Medieval Carmelite Heritage (Rome: Carmelite Institute, 1989) 47 i 45. Dalej ten wolumin jest cytowany jako MCH.

[10] Londyn 1281-AOC 15(1950) 203-245; Bordeaux 1291-18 (1953) 123-185; Barcelona 1324, MHC 20-112.

[11] Antiquum ordinis carmelitarum ordinale, saec. XIII. Ed. Patrick de St. Joseph-Études carmélitaines (1912-1913) oraz Ordinale de l’Ordre de N.-D. du Mont Carmel par Sibert de Beka. Ed. B. Zimmerman (Paris 1910).

[12] Istniały wcześnie także liczne modlitwy często używane w naszych wspólnotach, szczególnie w naszej liturgii, które uciekają się do wstawiennictwa i pomocy Maryi w zbawieniu.: Módl się za nami, święta Boża Rodzicielko, abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych. zob. Konstytucje z 1294, rubrica 40; Daj sługom swoim, błagamy Ciebie, o Panie, cieszyć się stałym zdrowiem duszy i ciała, abyśmy za przyczyną NMP zawsze Dziewicy, byli zachowani od doczesnych utrapień i cieszyli się wieczną radością. Zob. Konstytucje z 1281; Modlitwa Protege, ze swoim odniesieniem do idei patronowania, wkrótce zmieniła to: Zachowaj, O Panie, Twoje sługi w pokoju i broń tych, którzy ufają wstawiennictwu NMP, od wszystkich nieprzyjaciół.

[13] Zob. Patrick od Św. Józefa, Antiquum ordinis carmelitarum ordinale saec. XIII (Tamines: Ducolot-Roulin, 1912)  = Études carmélitaines (1912-1913), rubrica 13; 1324 Constitutions rubrica 3/6; Ordinaire de l’Ordre de Notre-Dame du Mont Carmel par Sibert de Beka, edited B. Zimmerman (Paris: Picard, 1910) 5.

[14] De Patronatu § 1533.

[15] Zob. Paweł VI, Adhortacja Marialis Cultus, nr 37.

[16] MCH 193-199.

[17] „Cel tego życia jest podwójny. Pierwszy osiągamy przy pomocy łaski Bożej przez swój własny wysiłek i ćwiczenie się w cnotach. Jest nim ofiarowanie Bogu serca świętego i wolnego od aktualnego stanu grzechu. Do tego celu dochodzimy wówczas, kiedy stajemy się doskonali i ukryci przy potoku Kerit (zob. 1Krl 17, 2-4) – tzn. w miłości... Drugi cel tego życia jest postawiony przed nami jako dar niczym nie skrępowanej dobroci Bożej: nie tylko po śmierci, ale już podczas ziemskiego życia możemy do pewnego stopnia smakować w sercu i doświadczyć umysłem wszechmocy Bożej obecności oraz słodyczy niebieskiej chwały”. Institutio Primorum Monachorum 1, 2. Tekst angielski w: B. Edwards, trans. and ed., The Institute of the First Monks (prywatnie opublikowany przez Carmelite Friars, Boars Hill, Oxford, 1969) 3-4.

[18] „Tak było z Najświętszą Panną Maryją, którą Pan Bóg od początku podniósł do tego wzniosłego stanu. Do Jej duszy nie przeniknęła żadna forma jakiegoś stworzenia i nigdy nią nie powodowała. Jej poruszenia pochodziły zawsze z Ducha Świętego.” (Św. Jan od Krzyża, Droga na Górę Karmel III, 2, 10). Jedną z najbardziej wymownych autorek piszących na temat czystości Najświętszej Dziewicy jest Święta Magdalena de Pazzi, np. jej rozważania dotyczące Maryi jako Świątyni Jezusa: Świątynia ta była wybrukowana pokorą Maryi, a jej ściany kardynalnymi cnotami świecącymi poprzez Maryję: „Zdało mi się więc, że podstawą tej świątyni był wywyższony Jej rozum i intelekt, myślę tutaj o Dziewicy Maryi. Był tam także ołtarz, i ja pojęłam go jako wolę Dziewicy. A płótno na tym ołtarzu było samą Jej czystością. A cyborium, gdzie był Jezus, to było serce Dziewicy. A przed ołtarzem ujrzałam siedem zapalonych lamp, które zrozumiałam jako siedem darów Ducha Świętego, a istniały one w Niej w sposób doskonały. Na ołtarzu stało dwanaście najpiękniejszych świeczników, które według mojego pojmowania były owocami Ducha Świętego obecnymi w Dziewicy...” (Quaranta Giorni 14).

[19] Zob. bł. Tytus Brandsma, Wykład na Maryjnym Kongresie w Tangerloo, sierpień 1936: Carmelite Mysticism, Historical Sketches, Chicago 1936, Wykład IV, 52-53. „Nie powinniśmy myśleć o naśladowaniu zapominając o zjednoczeniu, ani o zjednoczeniu bez myślenia o naśladowaniu. Jedno łączy się z drugim, mimo, że jedno albo drugie może być bardziej uwidaczniane w określonym czasie. Potrzebujemy, aby obydwa elementy były spojone w harmonijną całość. Jeżeli pragniemy upodobnić się do Maryi, aby cieszyć się w pełni relacją z Bogiem idąc za Jej przykładem, musimy stać się alter Maria, „drugimi Maryjami”. Musimy pozwolić Maryi, aby żyła w nas. Maryja nie powinna znajdować się na zewnątrz karmelity, który winien prowadzić życie tak jak Maryja, żyjąc z Nią, poprzez Nią i dla Niej”. Tutaj bł. Tytus odnosi się do pojęcia życia maryjnego i na wzór Maryi, co szczególnie widać u mistyków nadreńskich, Czcigodnego Michała od Św. Augustyna (†1684) i Czcigodnej Marii od Św. Teresy Petyt (†1677).

[20] Zob. Paweł VI, Adhortacja Marialis Cultus (1974), § 30.

[21] Dernieres entretiens 21.8.3.

[22]Dzieje duszy, Dlaczego kocham Cię, Maryjo! [Pourquoi je t’aime, ô Marie, PN 54].

[23] Zob. List Jana Pawła II, 25 marca 2001, nr 1.

[24] Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, 5 stycznia 1996.

[25] Ryt. nr 5.

[26] List Jana Pawła II, 25 marca 2001, nr 5.

[27] Zob. ibid., nr 5.

[28] Reguła 18 i 19.

[29] On the History and Spirit of Carmel,w Collected Works (Washington: ICS, 1992) vol. 4, str. 1 i 3.

[30] Np. Księga fundacji 28, 30 i 38; Księga życia 36, 6 i 28. Zob. także św. Teresa z Lisieux, Dzieje duszy, [Ms A, 30v] Rękopis A, 6, “habit Najświętszej Panny”.

[31] Księga fundacji 23, 1-8.

[32] Księga fundacji 23, 4. Na innych miejscach podnosi ten sam temat, a mianowicie, że nasze życie musi być odpowiednie do naszego habitu: „Wiadomo dobrze boskiej wielmożności Jego, że jedynie w miłosierdziu Jego mogę pokładać nadzieję i kiedy już nie mogę być inna niż jestem, nic mi nie pozostaje innego, jeno uchwycić się mocno tej jedynej nadziei i uciec się z ufnością do zasług Syna Jego i Najświętszej Panny, Matki Jego, której habit pospołu z wami, niegodna noszę. [...] Naśladujcie Ją i pomyślcie, jaka to musi być potęga tej Pani i jak wielkie to szczęście, mieć Ją za orędowniczkę,...” Twierdza wewnętrzna, III, 1, 3. Zob. także Księga fundacji 29, 31 „...gdy Pan taki szczęśliwy dał koniec tej ważnej sprawie, na cześć i chwałę Najśw. Matki swojej, boć to własny Jej Zakon i Ona jest naszą Panią i Patronką”.

[33] Twierdza wewnętrzna, V, 1, 2.

[34] „Starajmy się, córki moje, choć w maluczkiej jakiej cząsteczce stać się podobne w pokorze tej Pannie Najświętszej, której szatę nosimy”, Droga doskonałości 13, 3.

[35] Tak bł. Tytus Brandsma, który jak wielu wcześniejszych karmelitów był świadomy istnienia historycznych problemów związanych z wizją, mówił o habicie jako o „znaku pobożności skierowanej do Maryi”, który stawał się „gwarancją jej specjalnej opieki”, aby „ludzie prosili o habit Zakonu, by żyć albo umrzeć w nim. Otrzymując habit Zakonu zapewniali sobie matczyną opiekę naszej Pani.” On także powtarza temat św. Teresy od Jezusa: mamy naśladować Maryję, ona rzeczywiście powinna żyć poprzez nas, aby karmelita stał się drugą Maryją. „Bóg powinien być poczęty także w nas i narodzony z nas.” (Carmelite Mysticism: Historical Sketches. 50^th Anniversary edition (Darien: Carmelite Press, 1986), lecture 4, “The Brothers of Our Lady,” str. 32 i 34).

[36] Zob. Paweł VI Adhortacja Marialis Cultus, nr 37.

[37] Jan Paweł II, Redemptoris Mater, nr 37.

[38] Zob. Mszał Rzymski, Prefacja na Uroczystość Chrystusa Króla i Sobór Wat. II, Konstytucja dogmatyczna  o Kościele 36.

[39] Nr 48 - AAS 68(1976) 37-38.

[40] Puebla. Evangelization at Present and in the Future of Latin America. Conclusions (Ewangelizacja dzisiaj i w przyszłości w Ameryce Łacińskiej. Wnioski końcowe) (Washington DC: Conference of Catholic Bishops, 1979 - Slough UK: St Paul 1980) numery 444-469, 910-915, 959-963.

[41] Sobór Wat. II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele, 54.